Informator uniwersytecki

Dlaczego bakteriofagi są ważne w walce z antybiotykoopornością?

Badania nad bakteriofagami przeżywają dynamiczny rozwój, szczególnie w kontekście ich potencjalnych zastosowań medycznych. Stanowią one obiecującą alternatywę w leczeniu infekcji wywołanych przez bakterie oporne na antybiotyki. Ich naturalna zdolność do niszczenia bakterii pozwala na zwalczanie patogenów, wobec których tradycyjne leki są nieskuteczne. W przeciwieństwie do antybiotyków, które często niszczą także dobroczynne bakterie, bakteriofagi działają selektywnie, atakując wyłącznie docelowy patogen. Pozwala to na minimalizację skutków ubocznych i zachowanie zdrowej mikrobioty organizmu. Podczas gdy bakterie rozwijają oporność na antybiotyki, bakteriofagi również ewoluują, dostosowując się do nowych mechanizmów obronnych bakterii. Ten dynamiczny proces może zapewnić ich długoterminową skuteczność w zwalczaniu zwłaszcza biofilmów bakteryjnych, występujących na powierzchni urządzeń medycznych lub w przewlekłych ranach. Są one trudne do usunięcia za pomocą antybiotyków. Bakteriofagi wykazały zdolność do penetrowania biofilmów i skutecznego eliminowania obecnych tam bakterii.

Liderem projektu, który otrzymał finansowanie z Narodowego Centrum Nauki w ramach konkursu OPUS 27, jest Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie (kierownik projektu: prof. Renata Urban-Chmiel z Katedry Prewencji Weterynaryjnej i Chorób Ptaków). Badania będą prowadzone w konsorcjum z Uniwersytetem Medycznym w Lublinie w Katedrze i Zakładzie Mikrobiologii Farmaceutycznej (dr hab. Izabela Korona-Głowniak, prof. uczelni, dr Katarzyna Suśniak) oraz Katedrze i Zakładzie Medycyny Sądowej (dr Marzanna Ciesielka, dr Paulina Całka). Planowane badania pozwolą na uzyskanie nowych, nieopisanych dotąd bakteriofagów specyficznych dla patogennych szczepów E. coli, które mogą zostać wykorzystane w badaniach aplikacyjnych jako alternatywa dla antybiotyków, a także jako potencjalne składniki preparatów przeciwbakteryjnych do leczenia zakażeń u ludzi i zwierząt. Badania te dostarczą również kompleksowej charakterystyki bakteriofagów, zarówno pod względem fenotypowym, jak i molekularnym, co będzie kluczowe dla identyfikacji fagów o silnych właściwościach litycznych. Technologia sekwencjonowania nowej generacji (NGS) zostanie wykorzystana do analizy pełnych genomów fagowych, co w ostatnich latach przyczyniło się do stworzenia szerokiego zakresu profili genowych na całym świecie, umożliwiając porównywanie sekwencji za pomocą międzynarodowych baz danych. Zaproponowane metody, obejmujące kompleksową charakterystykę bakteriofagów, stanowią istotny element epidemiologii, umożliwiając precyzyjne określenie pochodzenia bakterii oraz szczegółową charakterystykę wyizolowanych fagów.