numer 035
marzec 2025
9

Zrozumieć białaczkę od środka...

... czyli o tym, jak przepuszczalność jelitowa wpływa na przewlekłą białaczkę limfocytową

Nazywam się Michalina Pinkosz. Ukończyłam studia licencjackie oraz magisterskie na kierunku biomedycyna na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie. Jako studentka chętnie angażowałam się w działalność Samorządu Studentów, a także Interdyscyplinarnego Koła Studentów Biomedycyny oraz innych inicjatyw promujących ten kierunek. Obecnie kontynuuję przygodę z naszym Uniwersytetem jako doktorantka Szkoły Doktorskiej od 2024 roku.

Swój projekt realizuje w Zakładzie Hematoonkologii Doświadczalnej pod okiem dr hab. n. med. Pauliny Własiuk. Moje badania dotyczą znaczenia przepuszczalności bariery jelitowej w patogenezie przewlekłej białaczki limfocytowej (PBL).
Powierzchnia nabłonka jelitowego w ludzkim organizmie jest jedną z największych powierzchni kontaktu z antygenami pochodzenia zewnętrznego, w tym bakteryjnymi. Zwiększona przepuszczalność bariery jelitowej powoduje translokację tych antygenów ze środowiska jelitowego do układu krwionośnego, co prowadzi do zwiększonej stymulacji układu odpornościowego.

Dotychczas w PBL scharakteryzowano liczne czynniki molekularne, epigenetyczne oraz immunogenetyczne wpływające na przebieg choroby. Pomimo tej wiedzy, etiologia PBL pozostaje w dalszym ciągu nieznana. Jedna z teorii tłumacząca bezpośrednie przyczyny powstawania PBL wskazuje na znaczenie stymulacji antygenowej w patogenezie tej choroby.
Michalina Pinkosz
Teorii tej sprzyja fakt występowania u chorych na PBL podobnych, prawie homologicznych struktur receptora BCR (ang. B-cell receptor). Wydaje się, że antygeny bakteryjne oraz ich translokacja ze środowiska jelitowego do krwi mogą mieć istotny wpływ na przewlekłą stymulację BCR, prowadzącą do rozwoju PBL. Badania prowadzone w naszej jednostce wykazały, że mikrobiom jelitowy chorych na PBL charakteryzuje się mniejszą różnorodnością gatunków mikroorganizmów w porównaniu do osób zdrowych. Metabolity produkowane przez bakterie, takie jak lipopolisacharydy, uszkadzają barierę jelitową, tym samym zwiększając jej przepuszczalność. W efekcie bakterie oraz ich metabolity mogą przedostać się ze światła jelita w głąb tkanek lub do układu krwionośnego, gdzie zostają wychwytywane przez komórki układu odpornościowego powodując stan zapalny.

Przewlekły stan zapalny prowadzi do stopniowego wyczerpania funkcjonalnego i dysfunkcji komórek układu odpornościowego oraz zmniejsza efektywność odpowiedzi przeciwnowotworowej, co może przyczyniać się do rozwoju nowotworów hematologicznych takich, jak PBL.

Celem moich badań jest scharakteryzowanie przepuszczalności bariery jelitowej u chorych na PBL. Zamierzam stworzyć model organoidu jelitowego pacjenta z PBL w oparciu o modele opracowane do badań nad chorobami zapalnymi jelit. Dodatkowo, przeprowadzę testy funkcjonalne, które umożliwią określenie przepuszczalności bariery jelitowej w trakcie stymulacji układu immunologicznego w patogenezie PBL. Zamierzam również przeanalizować białka tworzące połączenia szczelinowe, które regulują przepuszczalność bariery jelitowej, a także zbadać stężenie oraz poziom ekspresji tych białek. Zdobyte w ten sposób informacje o kondycji bariery jelitowej będę porównywać z czynnikami rokowniczymi w PBL.
Przepuszczalność bariery jelitowej została już w pewnym stopniu zbadana w ostrej białaczce limfocytowej oraz szpikowej, jednak brakuje doniesień na temat PBL. Zbadanie tej konkretnej jednostki chorobowej jest szczególnie ważne, ponieważ PBL to najczęstszy nowotwór hematologiczny diagnozowany u dorosłych w Europie.

Badania wstępne, które przeprowadziłam w ramach mojej pracy magisterskiej wykazały, że osoczowe stężenie niektórych białek tworzących połączenia szczelinowe jest znacząco wyższe u chorych na PBL w porównaniu do osób zdrowych, co świadczy o zmianach w przepuszczalności jelitowej.

Mam nadzieję, że moje badania przyczynią się  do lepszego zrozumienia biologii PBL, a w przyszłości pomogą w opracowaniu terapii wspomagających dla chorych na PBL polegających na regeneracji bariery jelitowej i przywrócenia homeostazy mikrobiomu jelitowego.
© 2022 Centrum Symulacji Medycznej UM w Lublinie