numer 036
kwiecień 2025
21

Na tropie przeciwnowotworowego potencjału nieznanego gatunku rośliny – Centaurea castriferrei

portret Joanny Kubik
Joanna Kubik
Nazywam się Joanna Kubik. Ukończyłam studia na kierunku analityka medyczna na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie. W trakcie studiów aktywnie angażowałam się w działalność kół naukowych oraz uczestniczyłam w inicjatywach organizowanych przez Centrum Wolontariatu Uniwersytetu Medycznego w Lublinie i Fundację DKMS. Z zaangażowaniem brałam udział w konferencjach naukowych, osiągając liczne sukcesy, a za wyniki w nauce otrzymałam Stypendium Rektora dla najlepszych studentów.  

Obecnie pracuję w Samodzielnej Pracowni Biologii Medycznej Katedry i Zakładu Toksykologii, a od 2024 roku jestem doktorantką w Szkole Doktorskiej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. Mój projekt badawczy realizuję pod kierunkiem dr hab. n. med. i n. o zdr. Agnieszki Korgi-Plewko, prof. UM, we współpracy z Katedrą i Zakładem Farmakognozji.  

Projekt mojej pracy doktorskiej koncentruje się na badaniach właściwości biologicznych rzadko opisywanej rośliny Centaurea castriferrei Borbás & Waisb., należącej do rodzaju Centaurea L. (Asteraceae). W związku z narastającym problemem oporności komórek nowotworowych na chemioterapię oraz mikroorganizmów na antybiotyki, naturalne związki pochodzenia roślinnego stanowią obiecującą alternatywę terapeutyczną. Wstępne badania ekstraktów uzyskanych z C. castriferrei wykazały ich cytotoksyczność wobec wybranych linii ludzkich komórek nowotworowych, takich jak komórki raka prostaty, płuca i glejaka, przy jednoczesnym zachowaniu niskiej toksyczności wobec komórek prawidłowych. Analiza jakościowa i ilościowa potwierdziła obecność centaureiny jako dominującego składnika ekstraktu – związku dotychczas słabo poznanego, szczególnie pod kątem działania przeciwnowotworowego, co może stać się interesującym kierunkiem dalszych badań.  

Głównym celem moich badań jest identyfikacja mechanizmów odpowiedzialnych za zaobserwowaną cytotoksyczność poprzez ocenę poziomu apoptozy i nekrozy, analizę cyklu komórkowego, ekspresji genów związanych z profilem metabolicznym, potencjałem do migracji i inwazji oraz stresem oksydacyjnym.  Planowane są także badania nad aktywnością przeciwdrobnoustrojową ekstraktów oraz izolacja pojedynczych aktywnych składników ekstraktu.  Uzyskane wyniki mogą przyczynić się do rozwoju innowacyjnych strategii terapeutycznych z wykorzystaniem naturalnych związków roślinnych – zarówno w leczeniu chorób nowotworowych, jak i w zwalczaniu oporności drobnoustrojów na obecnie stosowane antybiotyki. Co więcej, odkryte substancje aktywne mogą znaleźć zastosowanie jako wsparcie terapii przeciwnowotworowej, np. w formie suplementów diety wspomagających skuteczność leczenia.  

Dotychczasowe badania realizowane w ramach projektu zaowocowały przyznaniem trzech patentów dotyczących zastosowania ekstraktów z Centaurea castriferrei w leczeniu glejaka, raka płuca i raka prostaty (P.441395, P.441396, P.441397). Ponadto zespół badawczy został wyróżniony srebrnym medalem na XVII Międzynarodowych Targach Wynalazków i Innowacji INTARG 2024 w Katowicach za innowacyjne zastosowanie ekstraktu tej rośliny w terapii raka płuca.  

Realizując swoje badania nieustannie podnoszę swoje kwalifikacje zawodowe oraz naukowe, uczestnicząc w szkoleniach, kursach i międzynarodowych wyjazdach edukacyjnych. W ramach programu Erasmus+ odbyłam staż w Laboratory of Macromolecules and Transport Phenomena, Departamento de Química, Universidade de Coimbra (Portugalia), gdzie zdobywałam wiedzę z zakresu transportu leków, nanonośników oraz ich interakcji z komórkami. Kolejnym etapem mojego rozwoju była mobilność naukowa w Clinical Department for Farm Animals and Food System Science, Centre for Food Science and Veterinary Public Health, Vienna (Austria), której celem było doskonalenie kompetencji w zakresie technik biologii molekularnej. Dodatkowo jestem autorką i współautorką wysoko punktowanych publikacji naukowych, aktywnie uczestniczę w konferencjach krajowych i międzynarodowych, a także angażuję się w ich organizację.
© 2022 Centrum Symulacji Medycznej UM w Lublinie