Informator uniwersytecki

Każdy z nas doświadcza chwil smutku, przygnębienia czy zmęczenia psychicznego. Takie okresy mogą wynikać ze stresu, problemów życiowych czy gorszej pogody i zazwyczaj mijają samoistnie. Jednak, kiedy obniżony nastrój utrzymuje się dłużej i zaczyna wpływać na nasze codzienne funkcjonowanie, może to być sygnał rozwijającej się depresji.

Kluczowa różnica między przejściowym obniżeniem nastroju a depresją leży w intensywności, czasie trwania i wpływie na życie codzienne. Smutek czy zniechęcenie zwykle mają jasną przyczynę i zmniejszają się pod wpływem odpoczynku, wsparcia bliskich lub pozytywnych wydarzeń. W depresji te uczucia są bardziej wszechobecne, trudne do wyjaśnienia i nie ustępują, mimo zmian w otoczeniu.

Objawy depresji obejmują nie tylko przewlekły smutek, ale także utratę zainteresowań i przyjemności z codziennych aktywności (anhedonia), chroniczne zmęczenie, trudności z koncentracją, zmiany apetytu i masy ciała (trzeba zwróć uwagę na to, czy rozmiar noszonych ubrań nie zmienił się w ostatnich kilku tygodniach), zaburzenia snu, obniżenie libido oraz niską samoocenę. Często pojawiają się także myśli rezygnacyjne lub wręcz myśli samobójcze. Jeśli takie objawy utrzymują się przez co najmniej dwa tygodnie, może to wskazywać na depresję wymagającą profesjonalnej oceny.

Różne „twarze” depresji

Warto pamiętać, że depresja nie zawsze manifestuje się jako oczywisty smutek. U niektórych osób przybiera postać uczucia pustki, zobojętnienia lub braku emocji – pacjent nie czuje ani radości, ani smutku, a świat wydaje się „wyblakły” i pozbawiony znaczenia.

Innym częstym, lecz mniej rozpoznawanym obliczem depresji jest przewlekła drażliwość i wybuchowość. Osoby dotknięte tym typem depresji mogą łatwo wpadać w gniew, być skłonne do konfliktów i czuć się ciągle poirytowane. Taki obraz częściej obserwuje się u mężczyzn oraz u młodzieży, gdzie depresja może być mylona z zaburzeniami zachowania.

Niektóre osoby doświadczają depresji głównie poprzez objawy somatyczne, takie jak bóle głowy, mięśni, dolegliwości żołądkowo-jelitowe czy przewlekłe zmęczenie. Często w pierwszej kolejności zgłaszają się do lekarzy specjalistów (np. kardiologa czy gastroenterologa), nie podejrzewając, że źródłem ich problemów jest depresja.

U osób starszych depresja bywa mylona z demencją – pojawia się pogorszenie pamięci, spowolnienie myślenia, a nawet dezorientacja. U dzieci może objawiać się jako problemy szkolne, trudności w koncentracji lub wycofanie społeczne.

Samodzielna ocena własnego stanu emocjonalnego może być trudna, zwłaszcza jeśli nasz osąd jest zaburzony przez samą chorobę. Jeśli masz wątpliwości, warto skonsultować się z lekarzem lub psychologiem. Pomocne mogą być także kwestionariusze przesiewowe, np. skala PHQ-9 lub skala Becka. Pamiętaj, że depresja jest chorobą, którą można i warto leczyć. Im wcześniej zostanie rozpoznana, tym większa szansa na skuteczną terapię i powrót do pełni życia.