numer 038
październik 2025
1

Terapia pod kontrolą – najnowsze rozwiązania w monitorowaniu stężenia leków i diagnostyce laboratoryjnej

W dniu 18 września 2025 roku w auli Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Lublinie odbyły się warsztaty pod honorowym patronatem rektora Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, prof. Wojciecha Załuski. Spotkanie miało charakter interdyscyplinarny, było skierowane do lekarzy, diagnostów laboratoryjnych, farmaceutów i pielęgniarek. Uczestniczyli w nim nie tylko pracownicy USzD w Lublinie, ale także diagności należący do Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej z większości lubelskich szpitali oraz farmaceuci ze szpitala w Łęcznej. Słowo wstępne do zebranych uczestników wygłosiła Agnieszka Chojęta, kierownik Zakładu Diagnostyki Laboratoryjnej USzD w Lublinie. Dokumentację fotograficzną prowadziła rzecznik szpitala Agnieszka Osińska.
slajd z wykładu o kompetencjach farmaceuty klinicznego
Wykład "Farmaceuta kliniczny - kompetencje"
Pierwszym z prelegentem była dr hab. n. farm. Aleksandra Szopa, prof. UM, farmaceuta kliniczny. Przedstawiła swoje doświadczenia z pracy w zespole terapeutycznym na jednym z oddziałów geriatrycznych szpitala na Lubelszczyźnie. Pokazała jak ważny jest udział farmaceuty klinicznego w procesie leczenia pacjentów z wieloma schorzeniami. Przedstawiła sposób, w jaki farmaceuta kliniczny może ograniczyć koszty leczenia na oddziałach przez odpowiednie dobranie leków, ich dawek i sposobu podawania tych leków.
prof. Aleksandra Szopa wygłasza wykład na konferencji
Wykład dr hab. n. farm. Aleksandry Szopy, prof. uczelni
Kolejny wykład poprowadziła w imieniu kierownika apteki Agata Magnowska, farmaceuta pracujący na co dzień w Aptece USzD w Lublinie. Omówiła poszczególne grupy leków z receptariusza, które wymagają monitorowania, aby uniknąć ciężkich powikłań. Dr Irena Woźnica-Karczmarz, szefowa Działu Krwiolecznictwa USzD w Lublinie omówiła ważny temat monitorowania leków przeciwkrzepliwych. Zwróciła uwagę na ważny aspekt doboru metod do monitorowania, szczególnie w trakcie zabiegów chirurgicznych, m.in. tromboelastometrii, która w wielu szpitalach jest już dostępna na bloku operacyjnym.
Kolejny wykład dotyczył pacjentów z hemofilią. Omówione zostały najnowsze metody leczenia i monitorowania tej choroby. Kolejny temat dotyczył możliwości, jakie daje nowoczesna diagnostyka laboratoryjna. Porównane zostały powszechnie stosowane metody oparte na reakcji antygen-przeciwciało w oznaczeniach poziomów leków i związane z tym interferencje. Pani dr n. farm. Dorota Natorska-Chomicka omówiła metody chromatografii cieczowej sprzężonej ze spektrometrią mas i przedstawiła korzyści z wdrażania tych metod w TDM.
Wykładowca wygłasza wykład o diagnostyce hemofilii - w tle slajd z prezentacji
Wykład z zakresu diagnostyki hemofilii
Ostatnim punktem w warsztatów była wizyta w Zakładzie Diagnostyki Laboratoryjnej, gdzie uczestnicy mogli przyjrzeć się codziennej pracy diagnostów laboratoryjnych. Kierownik laboratorium – Agnieszka Chojęta – pokazała możliwości, jakie daje automatyzacja procesów analitycznych, w monitorowaniu poziomów leków, chemioterapeutyków, używek. W nowo powstającej pracowni – roboczo nazwanej Pracownią Metabolizmu, Terapii Monitorowanej i  Toksykologii – wyposażonej w najnowocześniejszy sprzęt do chromatografii cieczowej (LCMS/MS) i gazowej sprzężonej ze spektrometrią mas GCMS/MS) można było dowiedzieć się i zobaczyć, jak wygląda przygotowanie próbki i oznaczenie profilu hormonów sterydowych w surowicy, których poziomy istotnie różnią się od tych wykonywanych metodami chemiluminescencji. Przyjmowane przez pacjentów leki sterydowe niestety mogą istotnie zawyżać lub zaniżać wynik, co może prowadzić do błędnej jego interpretacji. Metoda LCMS/MS pozwala bardzo dokładnie określić poziom danego hormonu, np. kortyzolu lub testosteronu, i na całym świecie jest metodą referencyjną do tego typu oznaczeń. Dzięki tej pracowni pacjenci, nie tylko z Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego, będą mieli dostęp do terapii monitowanej zgodnie z najnowszymi rekomendacjami, ale mamy nadzieję, że inne szpitale z Lubelszczyzny, szczególnie te kliniczne, nawiążą z nami współpracę w celu profesjonalnego monitorowania stężenia leków TDM. Kierownik ZDL wystąpił do dyrekcji o
wyodrębnienie osobnej „Pracowni Metabolizmu, Terapii Monitorowanej i Toksykologii”, w której uruchomimy między innymi metody oznaczania szerokiej gamy antybiotyków, leków przeciwgrzybiczych, immunosupresantów oraz szerokiego panelu leków i substancji narkotycznych, a także badania metaboliczne przeznaczone do szybkiego wykrywania wad metabolizmu i chorób rzadkich. Nowa pracownia w strukturach ZDL w USzD w Lublinie byłaby pierwszą taką pracownią w makroregionie, z której oferty mogliby korzystać nie tylko pacjenci, ale również naukowcy i badacze z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie poszukujący unikatowych metod z zakresu chromatografii sprzężonej ze spektrometrią mas.
uczestnicy wykładu zwiedzają nowoczesne zautomatyzowane laboratorium
Wizyta w laboratorium
Tekst: Agnieszka Chojęta
przewodnicząca Komitetu Organizacyjnego warsztatów
Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej Uniwersytecki Szpitala Dziecięcy w Lublinie
Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej Uniwersytet medyczny w Lublinie
© 2022 Centrum Symulacji Medycznej UM w Lublinie